Հրանտ Դինքի դուստրը` Սարե Դինքը

Մաս 3. Դինքի քաղաքը

Եթե հիշում եք, Ստամբուլ կատած իմ վերջին այցից հետո նյութերի շարք պատրաստեցի:  Անցած տարի սեպտեմբերին էր, երբ հարցազրույց վերցրեցի նաև ինձ մտերիմ մի մարդուց, ով հինգ տարի առաջ ամուսնանալով պոլսահայի հետ, մեկնել  է Ստամբուլ և այժմ ընտանիքով բնակվում է Թուրքիայում: Չգիտես ինչու հարցազրույցը չէի հրապարակում: Այսօր հասկացա, որ հունվարի 19-ին էի սպասում…

Այսօր Հրանտ Դինքի մահվան օրն է: Թեև մեզանից շատերը Դինքի մասին իմացան նրա հեռանալուց հետո միայն, բայց դեռևս շատ քչերն են ճանաչում այն միջավայրը, որտեղ ապրում էր նա… Read the rest of this entry »

Փոքր եմ: Ասեղնագործում ենք տատիս հետ.

- Տա՛, էն երգը ո՞նց էր` «Որսկան ախպեր, սարեն կուգաս… »

Ասեղնագործում ենք: Տատս երգում է.

«Որսկան ախպեր, սարեն կուգաս, Սարի մարալ կըփնտրես, Ասա, յարաբ դուն չըտեսա՞ր. Իմ մարալըս, իմ բալես … »

Տատս լաց է լինում: Պապայիս մասին մոռացել էի…

Ես գիտեմ`
Էլի ձմեռ է գալու,
Էս ձմեռն ի՞նչ է որ…
Ձմեռ,
երբ ջուրը սառում է գետնին,
ձյունը դեպի ցած,
աղոթքը` դեպի վեր ճամփին:

Ես գիտեմ`
Էլի ձմեռ է գալու…

Երկու օր առաջ մեր լրատվամիջոցները հոգեկան խանգարում ունեցող մի կնոջ էին գտել, ու պատմում էին նրա վարքագծի, վարած կենցաղի մասին: Նյութն ավելի ադեցիկ սարքելու համար լրագրողը սթենդափ էր արել հերոսուհու շքամուտքում, որը նա քաղաքային զուգարանի է վերածել, հարցազրույցներ վերցրել հարևաններից, ովքեր հավաքվել և խմբով բողոքում էին նրանից, պատմում նրա արկածների մասին, օրինակ, թե ինչպես են գիշերը «գիժ» կնոջ տնից մերկ տղամարդկանց դուրս հանում և այլն: Եվ դա պատմում էին այնպես, ասես, իրենք երբեք սեքսով չեն զբաղվել:

Դե, իհարկե, իրենցն ուրիշ է. իրենք կարողանում են կառավարել իրենց վարքը, իրենք հոգեկան խանգարում չունեն, խոցելի չեն Read the rest of this entry »

Երեկ կայացավ Համահայկական հիմնադրամի կազմակերպած «Ջուր տուր, կյանք պարգևիր» հեռուստամարաթոնը: Ես չհետևեցի դրան, նախ` վատառողջ էի և հետո, որտեղ պաթետիզմ ու հայրենասիրության մասին խոսքեր, այնտեղ ես նահանջում եմ:

Ոչ մեկի համար նորություն չէ, որ մարդիկ չեն հավատում հայրենանվեր գործին, ավելին, վիրավորական արտահայտություններ են գրում, աջ ու ձախ հայտարարություններ անում, ինչպես օրինակ «համահայկական մուրացկանություն» և այլն… Գուցե մարդիկ դրա իրավունքն ունեն, գուցե նրանց էլ կարելի է հասկանալ…

Բայց ամենամեծ ափսոսանքն ու ցավը, որ ապրում եմ, այն գումարների համար չէ, Read the rest of this entry »

Մեր տանը թիթեռներ եմ պահում,

որ գաս, նստեն ուսիդ:

նրանց քույրիկս բերեց գնալուց առաջ`

իր հարսանիքին,

Ճերմակ թելերով կապեց առաստաղից:

Այդ օրվանից նրանք աապրում են իմ սենյակում:

Երբ սիրում էի,

ձմեռ էր,

և ապակիներն արտասվում էին տաքից:

Բոլոր տղաները դեմքով քեզ էին նման:

Երբ սիրեցիր դու,

սկսեցին արտասվել ծառերը,

աստղերը, երգերը…

Եվ բոլոր աղջիկները դեմքով նմանվեցին նրան:

Երեկ, երբ ուսանողների միջազգային օրվա մասին լսեցի, միանգամից հիշեցի կուրսեցիներիս:

Ես շատ հաջողակ էի, որովհետև մանկապարտեզի ընկերներ և դասընկերներ չունենալուց հետո միանգամից ամենալավ համակուրսեցիներն ինձ բաժին ընկան:

Գրիգորյան Լուսոյին և Ապետնակյան Հասմիկին դեռ ընդունելության քննություններից եմ հիշում, Մանեն առաջինն էր, որ մարդաշատ աստիճաններին ինձ դիպչելով ներողություն խնդրեց: Մերիին ու Տաթևին միշտ որպես  ամենաթիթիզների և լավ սովորողների եմ հիշում (Էրեխեք, հո չե՞մ չափազանցնում), Read the rest of this entry »

Այսօր անձրևն ավելի շուտ է եկել,

քան գիշերը,

և ես չգիտեմ` նրան որտեղ թաքցնեմ:

Սուրճ եմ եփում նրա համար, գիլաս լվանում,

զբաղեցնում եմ` մինչև որ գա գիշերը:

Ի՞նչ եմ անելու, թե հանկարծ ուշանա…

Ազատ

Posted: 13/11/2011 in Ստեղծագործական

Տերևի պես ազատ եմ,

Անձրևի պես մերկ ու խոնավ,

Քամու պես անամոթ,

երբ երջանիկ ես առանց ինձ:

 

Ծառից պոկված տերևի պես

ազատ եմ ու անկշիռ…

 

Ինձ մոռանալն այնքան հեշտ է.

Ես չեմ քայլում հանդիպակաց փողոցներով,

սրճարանում պատահաբար ինձ չես գտնի:

Նեղ ու փոքրիկ այս քաղաքում

ինձ մոռանալն այնքան հեշտ է:

ՄԱԿ-ի մանկական հիմնադրամը մշակել է սկզբունքներ, որոնք որպես էթիկայի կանոններ առաջարկում է լրագրողներին երեխաների խնդիրները լուսաբանելիս ‏և նրանց հետ զրուցելիս:

  • Երեխաների հետ հարցազրույց վարելիս կամ նրանց խնդիրները լուսաբանելիս պետք է հատուկ ուշադրություն դարձնել յուրաքանչյուր երեխայի անձեռնմխելիության, լսված լինելու, ինպես նա‏և իրենց վերաբերող որոշումների կայացմանը մասնակցելու իրավունքին. անհրաժեշտ է միշտ հիշել, որ յուրաքանչյուր երեխա պետք է պաշտպանված լինի բռնությունից:
  • Ամեն ինչից անկախ պետք չէ վնաս հասցնել ոչ մի երեխայի` խուսափելով վարքագծին վ Read the rest of this entry »

մաս 2. Քաղաք

Սուրբ Սոֆիայի տաճարը

Դպրոցում մեզ սովորեցնում էին, որ Երևանն աշխարհի ամենագեղեցիկ քաղաքներից մեկն է, հետո, երբ մեծացա, և ինձ արդեն բավականին «հասուն չափահաս» էի համարում, մտածում է` տո լավ է, էս ինչ խաբել են խաբում մեզ դպրոցում, ինչ ասես գլուխներս լցնում են, երևի չեն տեսել աշխարհի քաղաքները:

Եվ նորից Ստամբուլում ենք… Նավով շրջագայում ենք Բոսֆորի նեղուցով, ծովից հիանում քաղաքի տեսարանով… Զբոսավարն, իհարկե, անընդմեջ պատմում է պալատների և շենքերի մասին, որոնց մեծ մասը Read the rest of this entry »

Ուզում եմ մեր տատիկներն ու պապիկներն էլ նրանց նման անհոգ շրջեն

«Համաձայն միջազգային դասակարգման տարեց են համարվում 65 տարին լրացած անձինք: 65 և բարձր տարիք ունեցող անձանց թիվը 2010թ. հունվարի 1-ի դրությամբ կազմում է Հայաստանի Հանրապետության ընդհանուր բնակչության 10,1%-ը  կամ 327000 մարդ»:

Վերը նշվածը պաշտոնական տեղեկություն էր ՀՀ աշխատանքի և սոցիալական հարցերի նախարարության կայքից, բայց ես ամենևին էլ թվերից չեմ ուզում խոսել:

Նորություն չէ, որ մեր երկրում (գուցե ոչ միայն մեր) պաշտոնյաները խոցելի խմբերին հիշում են միայն հատուկ օրերին, ինչպես, օրինակ, այսօր` հոկտեմբերի 1-ին, տարեցների միջազգային օրը: Ցավոք, լրագրողները ևս հազվադեպ են անդրադառնում նրանց:

Տարեցները հիմնականում ԶԼՄ-ներում հայտնվում են պապիկի կամ տատիկի տեսքով, կռացած, շալի մեջ փաթաթված, գանգատվելով այն ամենից, թե ինչպես է ամեն ինչ փոխվել: Հազվադեպ կհանդիպենք հրապարակումների կամ ռեպորտաժների, որոնցում նրանց նկարագրեն որպես գրավիչ Read the rest of this entry »

Մաս 1. Հիշողություններ

Անկախության 20-ամյակը Ստամբուլում դիմավորեցի: Պատահաբար ստացվեց, մեկնել էի գործուղման: Բայց խոսքը դրա մասին չէ:

Ես հայրենասիրության մասին բարձրաձայն ճառեր ասողներից չեմ, ոչ էլ արտահայտված ազգայնամոլ :)  Ինչ վերաբերվում է թուրքերին և Թուրքիայի հանդեպ իմ վերաբերմուքնին, միակ բանը որ շարունակում եմ կրնել, որ լուսին և աստղ կրող դրոշներ այրելու փոխարեն, անհրաժեշտ է եռագույնը բարձրացնել սեփական հողի վրա, որ գոնե երեխաների համար հեշտ լինի սեփական դրոշի գույները հիշելը Read the rest of this entry »

Հենց Ամանորի անուն են տալիս

միշտ հիշում եմ

այն մեկը

որի նախօրիեին սիրահարված էի

քեզ…

Ուրիշ Ամանոր

էլ չի գալիս:

Սենյակս այդքան էլ մութ չէ

Ես եմ վաղ արթնացել,

Արևը դեռ չի հասցրել թեքվել այս կողմ:

Մի փոքր համբերել է պետք

Հետո նա կժպտա պատերիս…

Սենյակս այդքան էլ մութ չէ:

***

Posted: 20/08/2011 in Ստեղծագործական
Tags:

Եվ որպեսզի թիթեռ չդառնամ դարչինի գույն,
մատների մեջ փոշիացող
նստեմ պատին` մեր տան առջև
գիշերն անցնի:
Ամառն անցնի`
թիթեռ չդառնամ փոշիացող…

Տերևը տերևի վրա,

քամին` նրանց մեջ,

ամպը ամպի վրա,

քամին` նրանց մեջ…

Աշունը կապեմ աթոռիս ոտքին`

ամպը ամպին մնա,

տերևը` տերևին:

Այս անձրևի մեջ ոչ մի արտասովոր բան չկա:
Կտոր-կտոր եղած երկնքի,
փշաքաղված բալենու և
մրսող պատուհանի մեջ ոչ մի արտասովոր բան չկա.
հետո ի՞նչ, որ օգոստոսի յոթն է:

Եկել եմ

Posted: 07/08/2011 in Ստեղծագործական
Tags:

Եկել եմ, ծո՛վ…

Արամն ասում է, որ բուժում ես, որ գիտես ձևերը:

Գիտեմ` քեզ չես զարմացնի ոչ լացով, ոչ ծիծաղով

ցավը լռություն, լռությունը` ծով է դառնում մի օր:

Եկել եմ, ծո՛վ…

Լուսանկարը` Մուշեղ Հովսեփյանի

Ես ջարդուփշուր եղած քո անցյալն եմ

արևներից խանձված, քամիներից ճաքած,

կապտուկներով և գլխացավով,

առանց հիշողության:

Միայն ծովն այս անցյալ չունի, ինչպես որ ես…

27.07.2011

Երբ տխրությունը դուրս նետեցի

Կապույտ ծաղիկներ աճեցին պատուհանիս տակ:

Չկա գիշերը, չկա տխրությունը, չկաս դու

Նրանք են ժպտում ճաղերից այն կողմ…

***

Posted: 09/07/2011 in Ստեղծագործական

Մենք շատ չենք հեռացել մանկությունից
Հաճախ ենք լաց լինում
և դեռ կարելի է մեզ խաբել:
Մենք դեռ մոտ ենք մեր մանկությանը
երջանիկ լինելու ժամանակ ունենք դեռ…

Այս փոշոտ ու տոթ քաղաքի հետ
մի հին ու անհասկանալի կարոտ է կապում
բնիկներից չեմ, ոչ էլ պապերս են քայլել
այս ձանձրույթի միջով,
ե՞րբ և ի՞նչ եմ թողել այս քարերի մեջ…

 

Սահմանդարությա օրը ավելի ուրախ տոնելու համար փորձեցի մեջբերել այն հոդվածները, որոնք ծիծաղ կամ գոնե ժպիտ են առաջացնում, երբ դրանք դիտարկում ենք մեր իրականության մեջ: Այդ տեսանկկյունից չէր բացառվում, որ ողջ ՀՀ սահմանադրությունը պետք է արտատպեի, բայց ընտրեցի միայն «ամենազավեշտալիները»:  Դրանք կարճ են, կարդացեք, և թող ժամանակի հետ մեջբերումներս կորցնեն իրենց զավեշտը և իրականություն դառնան: Չմոռանանք, որ պետությունը մենք ենք, հետևաբար` այս կատակերգության գլխավոր դերակատարները ևս:

Շնորհավոր հուլիսի 5-ը` ՀՀ Սահմանդրության օրը:

 

Հոդված 2. Հայաստանի Հանրապետությունում իշխանությունը պատկանում է ժողովրդին:

Հոդված 3. Մարդը, նրա արժանապատվությունը, հիմնական իրավունքները և ազատությունները Read the rest of this entry »

Շտապ օգնության նոր մեքենաներ ու նոր համակարգ են ներմուծել… Լուրերը նայեցի և միանգամից հիշեցի շտապ օգնությունների հետ կապված իմ պատմությունները: Ամենաթարմը 2009-ին էր, երբ գրասենյակում առաջին ագամ ընկել ու ոտքիս փակ բերկորային կոտրվածք էի ստացել: Զանգեցի իմ բժշիկ, ասաց` շտապ անշարժեցրեք, տախտակ կապեք ու տարեք հիվանդանոց: Բայց շտապ օգնությունը եկավ, բժշկուհին մոտեցավ ու ասեց` ես լավ գիտեմ ինչ պետք ա արվի Read the rest of this entry »

«Ֆեյսբուք» սոցիալական ցանցը շատերիս համար այսօր ոչ միայն շփվելու, այլ նաև ավելի շատ տեղեկություններ ստանալու և տարածելու միջոց է, աշխատանքային կամ այլ նպատակների հասնելու արագ ճանապարհ:

Իսկ գիտե՞ք, որ «Ֆեյսբուք»-ից օգտվում են նաև երեխաներ: Եվ դա նորմալ է, որովհետև ՀՀ-ում երեխա է համարվում մինչև 18 տարեկան անձը, իսկ գոնե 14-15 տարեկանին դժվար է պատկերացնել առանց համակարգչի և սոց. ցանցերի, որտեղ, ի դեպ, նա կարող է զբաղվել շատ օգտակար և խրախուսելի աշխատանքով Read the rest of this entry »

Մարդիկ

Posted: 16/06/2011 in Անձնական

Մարդիկ ծնվում

և մահանում են ամեն օր…

Հուղարկավորությունից

միայն սպասումս եմ հիշում.

արարողությունն ավարտվի`

շարունակեմ ապրել…

Իսկ կյանքը նույնը չէ արդեն:

Մարդիկ ծնվում

և մահանում են ամեն օր

երբ հանդիպում

կամ հրաժեշտ եմ տալիս նրանց…

Գնացքի պատուհանից երևում են դաշտեր
գյուղեր հեռու տներ կովեր ու ոչ մի մարդ
բայց մարդիկ կան իհարկե
մարդիկ միշտ կան
եթե անգամ գնացքը ծայրից ծայր դատարկ ա
բայց ինչ օգուտ երբ որ ժամանակ չկա
երբեք ժամանակ չկա ամեն ինչ նորից սկսելու
եթե անգամ ժամանակ լիներ
գնացքը չի կանգնի
ուզում ես գոռա գնացքը չի կանգնի կանգառից դուրս
իսկ կանգառը հենց էն տեղն ա
ուր կան դաշտեր գյուղեր հեռու տներ ու կովեր
ու չկան
արդեն իսկականից չկան մարդիկ

Մարինե Պետրոսյանի «Սալաթ կրակոցներով» բանաստեղծությունների նոր ժողովածուն վերջին հինգ տարվա ընթացքում հրատարակված նրա առաջին գիրքն է: Բանաստեղծությունները գրված են վերջին երկու տարում: Հարցազրույցը նախաձեռնելիս գիտեի, որ գիրքը հրատարակության է պատրասվում, բայց չէի կարծում, որ մեր զրույցը կհամընկնի շնորհանդեսի հետ և ավելին` կդառնա բանաստեղծի առաջին հարցազրույցը ժողովածուի մասին Read the rest of this entry »

Մեր տունը փոքր է,

պատուհանից դուրս

ոչ մի տեսարան չի բացվում,

փոքր,

շատ փոքր այգի կա,

մի կերպ, զոռով աճած հարևանի այգին,

ուր ծառեր են

ու վարդեր, որ մամաս է մշակում ու ձևավորում,

ուր ճնճղուկների հետ մի թռչուն այնպես է երգում,

որ անտառը մեր այգու համեմատ դառնում է ոչինչ,

տխրությունս էլ հետը…

Լուսանկարը` Զորիկ Գալստյանի

Գուցե մի օր

ես կարողանամ բաց թողնել իմ ներսում ապրող թիթեռներին,

որ թևերով անվերջ քերծում են պատերը:

Ինչո՞ւ նրանք էլ մյուսների պես

մեկ օր չեն ապրում…

քամի

Posted: 23/05/2011 in Ստեղծագործական
Tags:

Թեթև քամի

ափսոս չես կարող քարերը վերցնել ծառերից

օդն այնպես կթեթևանար

և ճնճղուկի համար տեղ կբացվեր

չես կարողանում քշել տանել քարերն այս

թեթև քամի

Ճիշտն ասած, չհասկացա, թե ինչու է ողջ աշխարհի համար թանգարանային գիշերը մայիսի 18-ին, մեզ համար` 14-ին, բայց դա կարևոր չէ. գուցե քիչ եմ լուրերին հետևում:  Այսօր ընկերներիցս մեկի պատմած զավեշտալի դեպքերն ինձ ստիպեցին գրել այս նոթը:

Եվ այսպես, երբ ընկերներով ուրախ զվարթ կամաց-կամաց բարձրանում են Երևանի պատմության թանգարանի բոլոր հարկերով Read the rest of this entry »

Անջատում եմ համակարգիչը,

մի քանի նուշ վերցնում դարակից

և դուրս գալիս…

Երկար չեմ շրջում,

գիշերները մենակ վտանգավոր է,

և հետո, ինչ իմանաս` որ պահին  աչքերս կփակվեն…

Ջնջվել է սերը…

Բաղրամյան փողոցի պատին գրված խոստովանության նման մաքրվել է

Այդ կողմերում արդեն դժվար է կողմնորոշվելը

Եվ այնպես հեշտ է մոլորվելն առանց «Ես սիրում եմ քեզ»-ի:

«Ֆեյսբուք» սոցիալական ցանցում ապրիլի 24-ից մի շաբաթ շուտ ընկերներս  լուսանկարներ են դնում, որոնց վրա անգլերենով գրված է` «Armenian Genocide» և օրը 10 անգամ նամակով դիմում` եկեք համախմբվենք, փոխենք մեր գլխավոր նկարը: Ներողություն, բայց այդ նամակներից մեկից մեջբերում պետք է անեմ. «Հասկանում եմ, որ ձեր սրտերը հեչ էլ սև չեն, որ ամսի 24-ին կհայհոյեք թուրքերի մերը ու ձեռի հետ կաղոթեք, որ շուտով բացվի նոր առավոտ, որովհետև աջ ու ձախից լսվող ողբ ու կականը հեռուստաընկերությունների, ռադիոյի կոկորդը կփակի ամենատանջված ձևերով, մենք էդ օրը կնայենք ամենալացելու կինոները, մեր մամաները կհուզվեն, եղբորս տղան կզանգի բանակից ու կասի, որ էսօր թուրքի գլուխ ա ուզում ջարդի… հարգանքներով ու մի 15 տեղից ծակծված սրտով` Read the rest of this entry »

Բժիշկս ասում է

որ մեջքդ չցավի

աթոռին հենվիր

հենարան է պետք…

Եվ այդ պարզ ճշմարտության համար ես գնացել էի բժիշկի…

Joe Cocker

«Մարդիկ հանդիպում են մեկ անգամ և ընդմիշտ», – մտածում էի ես, մինչ քեզ հետ քայլում էի ավազներին:

Հետո նավը հեռացավ նավահանգստից:

17.04.2011

Ես գիտեմ

իմ արևներն այրեցին ձեռքերդ

թե չէ  ինչո՞ւ պիտի բացեիր ափերդ …

Մասուրի

և նռան համով

ամառն եմ ուզում

թթվաշ և ձանձրալի

կարմիր ամառը այգու:

Օր

Posted: 12/04/2011 in Անձնական

Օր,

ինչ նման ես ինձ

ծանր ես, քամոտ

առանց երգի ենք անցնելու այսօր

Ճանապարհ

Ինչ հեշտ է Ճանապարհին

երազել

կարոտել

աղոթել…

Անցնում ես ինձ հետ

երազների

կարոտների

աղոթքների միջով…

Երազներում մոտիկ մարդկանց ես չեմ տեսնում

քեզ տեսա երեկ

ժպտացիր մարդկանց միջից,

«ոնց ես, ոնց չես» հարցրեցինք առանց ձայնի:

Նրան, ով մոտիկ է, երազներում ես չեմ տեսնում

քեզ տեսա երեկ…

Մութ սենյակի դուռը բացվեց

- Կներես, բալես, ծաղիկներս մոռացել եմ ջրեմ:

Լույսը վառվեց

գիշերվա լացը հետաձգվեց…

Թե թռչունների ձայնը

չլիներ, կկարծեի

աշուն է…

Բալենու ծաղիկները

թե չբացվեին,

կմտածեի աշուն է…

Ե՞րբ է գարունն այսպես ծերացել…

Դուրս էի եկել փաթիլներ հավաքելու

ցած չիջան

գարուն էր արդեն:

Միայն կաթիլները

մատներս լվացին:

 

Դուռդ իզուր ես փակել

մեկ է ներս եկող չկա

գարունն էլ շեմին է կանգնել

ներս չի մտնում

Մարինեի Նոր տարվա նման:

Դուռդ իզուր ես փակել…

 

զանգ

Posted: 01/04/2011 in Ստեղծագործական

Քո դատարկ տան համարն եմ հավաքում

որ հեռախոսը զրնգա ու խափանի պատերի լռությունը

որ անակնկալի բերի նրան

որ զրնգա հեռախոսը

և լռություն շնչող ժամացույցը

մենության մեջ չմահանա

31.03.2011

 

Աչքերս`

երկու ծանրացած կաթիլ,

կընկնեն հիմա

գլդոր, մլդոր…

Բաժանումները

դարձել են ուրախ ձնագնդի

կլոր-մլոր